چگونه به شیوهای مؤثر انتقادات را پاسخ بدهیم؟

پیش از هر چیز باید گفت همانقدر که دیگری به خود حق میدهد که از شما انتقاد کند، در بسیاری از موارد، شما نیز بهسادگی میتوانید بگویید: «من از شما نظر نخواستم»، مگر اینکه نمایندهی مردم، مسئول یا صاحب سِمَتی باشید و پاسخگویی جزء وظایف شما باشد در غیر این صورت، میتوانید تا آخر بشنوید، اما مجبور نیستید صحت و سقم حرف گوینده را تأیید کنید. میتوانید حق را به او بدهید. همچنین میتوانید اثربخشی پیشنهادهایی را که به شما میشود، تأیید کنید اما به آنها عمل نکنید.

به لحن منتقد توجه کنید و بدون طعنه و کنایه از او بپرسید:

• چه هدفی از انتقاد داری؟
• واقعا میخواهی به من کمک کنی؟
• واقعا کیفیت کار من برای تو اهمیت دارد؟
• واقعا فکر میکنی اگر انتقاد نکنی حقی از تو ضایع میشود؟
• اصلا چه انتظاری از من داشتهای که هنوز برآورده نشده است؟

بعد بررسی کنید آیا آنچه مدنظر دارد، برای شما نیز مهم است؟ از او بپرسید نقص موجود، چقدر به کل کار صدمه زده است؟ آیا اینها باعث شدهاند که نقاط مثبت به چشم نیایند؟ بیشتر از او سؤال کنید تا دریابید پشت استدلالهایی که ارائه میکند، چه انگیزههای ناپیدایی وجود دارد؟ آخر سر از او بپرسید که فکر میکند چند نفر دیگر با او هم عقیده هستند؟ چند نفر مایل به تغییر وضع فعلی هستند؟ و درنهایت چه پیشنهادهایی برای بهبود وضع موجود دارد؟

فرض کنید منشی یک شرکت هستید. رئیس از شما ایراد میگیرد که چرا در نگارش متن گزارش خود دقت نکردهاید؟ برای واکنش گزینههای متعددی وجود دارد:

۱. دهان به دهان شدن

مگر چقدر به من حقوق میدهید که چنین توقعاتی دارید؟ اگر منشیِ دقیق میخواهید، بروید یک نفر دیگر بیاورید.

۲. کوتاه آمدن

بله حق با شماست. من همیشه گیج و منگم.

۳. دلیلتراشی

از صبح که آمدم سردرد داشتم. قول میدهم دیگر تکرار نشود.

۴. ایجاد احساس گناه و شرمندگی

مظلوم گیر آوردهاید؟ اگر مرد بودم، باز هم همینطوری سرم داد میزدید؟ الان که جلوی همکارانم شخصیتم را خُرد کردید، کیفیت متن گزارش ارتقاء پیدا کرد؟

۵. سکوت و خودخوری

در دلتان میگویید به وقت مناسب، جوری حالش را میگیرم که نفهمد چه بر سرش آمده است!

۶. جستوجوی شواهد بیشتر برای درک واقعیت

میتوانید بهجای هرگونه واکنش نامطلوب، باقاطعیت و اقتدار با رئیس گفتوگو کنید. چه کسی گفته است همیشه شما مایهی نقص و خسارت هستید؟ نباید به این سادگی از حقوق فردیتان بگذرید. در ادامه نمونهای از این گفتوگو ارائه شده است:

– کدام متن؟
+ همین متنی که امروز نوشتید.
– چه مشکلی داشت؟
+ برخی از اعداد و ارقام مبهم هستند. جمع حسابها با مبلغ کل همخوانی ندارد. مستندات بدون منبع ثبت شدهاند. بازهی زمانی و میزان سود حاصل از فعالیت شرکت، دقیقا مشخص نیست.
– بسیار خوب! لطفا گزارش را به من پس بدهید تا آن را بازنگری کنم.

مدیر گزارش را به شما پس میدهد. شما آن را بازبینی میکنید و با متن دستنویس تطبیق میدهید. متوجه میشوید گزارشی که به دست رئیس رسیده، همانی نیست که امروز نوشتهاید. شما گزارش برآورد و تخمین سرمایهی اولیه و سود نهایی پروژه را که پیش از این تایپ کرده بودید، به اشتباه بهعنوان گزارش نهایی به رئیس دادهاید. از گزارشی که امروز نوشتهاید، بهسرعت پرینت میگیرید و به رئیس تحویل میدهید. این چنین، در عوض کشته شدن، حداکثر یک خراش سطحی را تحمل خواهید کرد.